{"id":6513,"date":"2017-11-10T20:53:00","date_gmt":"2017-11-10T17:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/birimler.atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/?p=6513"},"modified":"2025-05-20T14:19:14","modified_gmt":"2025-05-20T11:19:14","slug":"aras-gor-muhammed-taskesenligil-tarihin-emanetleri-rus-asilli-malakanlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/haberler\/aras-gor-muhammed-taskesenligil-tarihin-emanetleri-rus-asilli-malakanlar\/","title":{"rendered":"Ar\u015f.G\u00f6r.Dr. Muhammed Ta\u015fkesenligil “Tarihin Emanetleri Rus As\u0131ll\u0131 Malakanlar”"},"content":{"rendered":"\n

Kafkas \u00dcniversitesi Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Slav Dilleri ve Edebiyatlar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc Rus Dili ve Edebiyat\u0131 Anabilim Dal\u0131 Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi Muhammed Ta\u015fkesenligil, Rus Malakanlar\u2019la ilgili \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131. Ta\u015fkesenligil, bu insanlar i\u00e7in, \u201cTarihin emanetleri Rus Malakanlar\u0131\u2019d\u0131r\u201d dedi.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Nurullah PALA\/ERZURUM<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Malakanlarla ilgili \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma Kafkas \u00dcniversitesi Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Slav Dilleri ve Edebiyatlar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc Rus Dili ve Edebiyat\u0131 Anabilim Dal\u0131 Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi Muhammed Ta\u015fkesenligil\u2019den geldi.<\/p>\n\n\n\n

Gen\u00e7 e\u011fitimci, Rus Malakanlar\u0131n, inan\u00e7lar\u0131ndan, ya\u015fant\u0131lar\u0131na kadar her \u015feyi ince ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile ele ald\u0131. \u2018Tarihin emanetleri, Rus Malakanlar\u0131\u201d  ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 not olarak d\u00fc\u015fen Ta\u015fkesenligil,  Malakanlar (Molokanlar) isminin nereden geldi\u011fini de ifade etti.<\/p>\n\n\n\n

Ta\u015fkesenligil, \u201cMalakanlar, Rus Ortodoks inanc\u0131n\u0131n bir\u00e7ok rit\u00fceli gibi et ve s\u00fct t\u00fcketimini s\u0131n\u0131rlayan oru\u00e7 ibadetlerini yerine getirmeyip, s\u00fct i\u00e7meyi \u00e7ok sevdikleri ve her g\u00fcn s\u00fct t\u00fckettikleri i\u00e7in onlara Rus\u00e7adaki \u201cMoloko\u201d (s\u00fct) kelimesinden t\u00fcretilen Molokanlar yani \u201cs\u00fct i\u00e7enler, s\u00fct sevenler\u201d denilmi\u015ftir. \u0130nand\u0131klar\u0131 mezhebe de \u201cMolokanizm\u201d denilen Malakanlar, bu mezhepleriyle Rus Ortodoks Kilisesinden ayr\u0131l\u0131p eski Ahit\u2019i kutsal kitap olarak kabul etmi\u015f ve onu da \u201cruhu besleyen s\u00fct\u201d olarak tasvir etmi\u015flerdir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

Malakanlar aslen Rus\u2019tur<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Malakanlar\u2019\u0131n ilk olarak 1600\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Kafkas \u00dcniversitesi Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Slav Dilleri ve Edebiyatlar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc Rus Dili ve Edebiyat\u0131 Anabilim Dal\u0131 Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi Muhammed Ta\u015fkesenligil Malakanlar\u0131n, aslen Rus oldu\u011funu, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak da Beyaz Rus olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n

Ta\u015fkesenligil, \u201c Sava\u015fmay\u0131 ve ellerine silah almay\u0131 reddettikleri i\u00e7in askerlik yapmayan, genel olarak \u00e7ift\u00e7ilikle u\u011fra\u015fan bir halkt\u0131r. Kendilerini Hristiyan olarak tan\u0131mlamalar\u0131na ra\u011fmen Ortodoks kilisesinin dini rit\u00fcellerini kabul etmeyip kiliseye gitmeyen, ibadetlerini evlerinde sade bir \u015fekilde yapmay\u0131 tercih eden Malakanlar, Tanr\u0131 ile kul aras\u0131na kimse girmemelidir diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in dini hiyerar\u015fiye inanmam\u0131\u015f ve bu nedenle Papa\u2019ya da itibar etmemi\u015flerdir.  \u0130kon ve ha\u00e7 gibi el yap\u0131m\u0131 \u015feylerin \u201cTanr\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n ancak insano\u011flunun abart\u0131s\u0131\u201d oldu\u011fu inanc\u0131ndad\u0131rlar. Bu nedenle de, ha\u00e7, ikon gibi ibadet materyallerinin varl\u0131\u011f\u0131 onlar i\u00e7in anlams\u0131zd\u0131r. Rus Ortodoks Kilisesi\u2019nden ayr\u0131lan \u2018Malakanizm\u2019 inan\u0131\u015f\u0131, \u2018Eski Ahit\u2019 ile \u00f6rt\u00fc\u015fen 10 emirden olu\u015fuyor. Baba-o\u011ful-kutsal ruh \u00fc\u00e7lemesine iman etmedikleri gibi domuz eti yemiyor, yalan s\u00f6ylemekten ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar. Adam \u00f6ld\u00fcrmeyi b\u00fcy\u00fck g\u00fcnah olarak g\u00f6rd\u00fckleri i\u00e7in askerli\u011fi reddediyorlar\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n

Malakanlar\u2019\u0131n s\u00fcrg\u00fcn sebebi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re d\u00f6nemin Rus \u00e7ar\u0131 II. Nikolay baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re ise I. Aleksandr, Rus Ortodoks Kilisesi\u2019nden ayr\u0131lan \u2018Malakanizm\u2019 inan\u0131\u015f\u0131n\u0131 tehdit olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Malakanlara kar\u015f\u0131 sert tedbirler ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Ta\u015fkesenligil, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n\n\n\n

\u201c Rus Ortodoks Kilisesinin rit\u00fcellerine inanmad\u0131klar\u0131 ve askere de gitmek istemedikleri i\u00e7in \u00c7ar ve kilise taraf\u0131ndan aforoz edilen Malakanlar, ya\u015fam bi\u00e7imleri ve inan\u0131\u015flar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00e7e\u015fitli bask\u0131lara maruz kal\u0131rlar. Onlar da \u00f6nceleri kendi istekleriyle hayatlar\u0131n\u0131 ve inan\u00e7lar\u0131n\u0131 daha rahat s\u00fcrd\u00fcrebilecekleri yerlere g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flarlar. Ancak Rus \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun 1800\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc G\u00fcrcistan, Ermenistan ve Azerbaycan b\u00f6lgesini olu\u015fturan Kafkaslar\u0131 ele ge\u00e7irmesiyle bu b\u00f6lgelere Malakanlar, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilecek ve 1800\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n sonuna kadar da bu b\u00f6lgede ya\u015fayacaklard\u0131. Osmanl\u0131 devleti sava\u015f\u0131 kaybedince 1878 y\u0131l\u0131nda imzalanan Berlin Antla\u015fmas\u0131yla Kars, Ardahan, Artvin ve Batum Ruslara b\u0131rak\u0131l\u0131r. Rusya, daha \u00f6nce Kafkasya\u2019ya s\u00fcrd\u00fckleri Malakanlar\u2019\u0131 bu sefer Kars ve civar\u0131na getirtip yerle\u015ftirir. Kars ve civar\u0131na getirilen Malakanlar\u2019\u0131n say\u0131s\u0131 tahmini olarak 15 bin ile 17 bin aras\u0131 de\u011fi\u015fmektedir.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Malakanlar ve Kars G\u00fcnleri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Malakanlar, gittikleri her yer gibi Kars\u2019a da h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde uyum sa\u011flam\u0131\u015f ve y\u00f6re halk\u0131yla y\u0131llar boyunca uyum i\u00e7inde ya\u015fayan insanlar oldu\u011funu belirten Ta\u015fkesenligil, \u201cKars\u2019a geldiklerinde \u015fehir hayat\u0131n\u0131 \u00e7ok sevmedikleri i\u00e7in k\u0131rsal alana giden Malakanlar; \u00c7akmak, \u0130ncesu, Karahan, \u015eahnalar, \u00c7alkavur, Yal\u0131n\u00e7ay\u0131r\/Zohrab, At\u00e7\u0131lar gibi k\u00f6ylere yerle\u015firler ve bu k\u00f6ylerden bir\u00e7o\u011funu da bizzat kendileri kurarlar. \u00c7ift\u00e7ilik ve hayvanc\u0131l\u0131k alan\u0131nda olduk\u00e7a becerikli olan Malakanlar, bu b\u00f6lgede ya\u015fayan halka peynircilik, ar\u0131c\u0131l\u0131k, bah\u00e7e ziraat\u0131 ve de\u011firmencili\u011fi \u00f6\u011fretmi\u015flerdir. Malakan inekleri olarak an\u0131lan inekleri normal ineklerden daha fazla s\u00fct vermektedir. Bu b\u00f6lgedeki halk\u0131; patates, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve lahana ile tan\u0131\u015ft\u0131ranlar onlard\u0131r. Hatta bu y\u00f6rede ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve patates onlar\u0131n etkisiyle hala \u201cs\u0131m\u0131\u015fka\u201d ve \u201ckartof\u201d diye adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Yine Kafkas k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden gelen semaveri (\u0441\u0430\u043c\u043e\u0432\u0430\u0440\u0438\u0442\u044c) buraya getirenler Malakanlard\u0131r. Zavot (mand\u0131ra) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yine onlardan kalma bir kelimedir. En iyi peyniri onlar \u00fcretmi\u015f, \u00f6zellikle gravyer ve ka\u015far peyniri. En iyi at\u0131 onlar yeti\u015ftirmi\u015f. De\u011firmencilikte, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kta Kars halk\u0131na pek \u00e7ok yararlar\u0131 dokunmu\u015ftur. Malakanlar b\u00f6lge halk\u0131na bir\u00e7ok \u015fey \u00f6\u011frettikleri gibi onlardan yeni \u015feyler \u00f6\u011frenmeyi de ihmal etmemi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin koyunculuk onlar\u0131n burada \u00f6\u011frendikleri \u015feylerden biridir. Gittikleri her yerde \u00e7evrelerine kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, sayg\u0131l\u0131 ve yard\u0131msever olan Malakanlar\u0131n bu b\u00f6lgedeki halkla da uzun y\u0131llar bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Kars\u2019ta sadece 11 Malakan kalm\u0131\u015f<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Kendisi de Karsl\u0131 olan yerel tarih\u00e7i Vedat Ak\u00e7ay\u00f6z\u2019\u00fcn  bug\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Kanada, ABD, Avrupa, Avustralya ve Rusya\u2019da ya\u015fayan Malakanlar\u0131n n\u00fcfusunu 3,5 milyon olarak verdi\u011fini belirten Ta\u015fkesenligil, \u201c Ona g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019ye gelen Malakanlar\u0131n say\u0131s\u0131 bilinmemekle birlikte son 150 y\u0131lda 10-15 bininin bu topraklardan g\u00f6\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Kars\u2019ta sadece 11 Malakan kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.  2009 y\u0131l\u0131nda Tar\u0131k Akan ve \u015eerif Sezer\u2019in ba\u015frollerini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u201cDeli Deli Olma\u201d adl\u0131 film, s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en Malakanlar\u2019\u0131 konu edinmi\u015ftir ve filmin baz\u0131 sahneleri bu de\u011firmende \u00e7ekilmi\u015ftir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kafkas \u00dcniversitesi Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Slav Dilleri ve Edebiyatlar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc Rus Dili ve Edebiyat\u0131 Anabilim Dal\u0131 Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi Muhammed Ta\u015fkesenligil, Rus Malakanlar\u2019la ilgili \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131. Ta\u015fkesenligil, bu insanlar i\u00e7in, \u201cTarihin emanetleri Rus Malakanlar\u0131\u2019d\u0131r\u201d dedi. Nurullah PALA\/ERZURUM Malakanlarla ilgili \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma Kafkas \u00dcniversitesi Fen Edebiyat Fak\u00fcltesi Slav Dilleri ve Edebiyatlar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc Rus Dili […]<\/p>\n","protected":false},"author":287,"featured_media":6514,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"class_list":["post-6513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6513","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/users\/287"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6513"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7094,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6513\/revisions\/7094"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6514"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/rus-dili-ve-edebiyati\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}