Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi\u2019nin tarih\u00e7esi, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin \u00f6nemli projelerinden birinin ger\u00e7ekle\u015fme \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, 1 Kas\u0131m 1937 tarihinde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclis\u2019inde yasama y\u0131l\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda Do\u011fu Anadolu\u2019da b\u00fcy\u00fck bir \u00fcniversite kurman\u0131n gere\u011fini ifade ederek, bu husustaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flatma talimat\u0131 vermi\u015fti.<\/p>\n
Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan bu \u00e7al\u0131\u015fmalara 12 y\u0131l ara verildikten sonra konu; 1 Kas\u0131m 1950\u2019de 3.Cumhurba\u015fkan\u0131 Celal Bayar taraf\u0131ndan B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 nutkunda tekrar g\u00fcndeme getirildi. Bu uyar\u0131 \u00fczerine, 2.Menderes H\u00fck\u00fcmeti konuyu program\u0131na alarak, Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00fcniversiteler b\u00fcrosu \u201cDo\u011fu illerinde bir y\u00fcksek \u00f6\u011fretim ve k\u00fclt\u00fcr merkezi v\u00fccuda getirilmesi\u201d hususunda \u00fcniversite rekt\u00f6rl\u00fcklerine 11.6.1951 tarih ve XIV\/5366 say\u0131 ile birer yaz\u0131 g\u00f6ndererek Bilim Komisyonu kurmalar\u0131 iste\u011finde bulundu. Bunun \u00fczerine konu \u00dcniversiteleraras\u0131 Kurul\u2019da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra o d\u00f6nem mevcut bulunan 3 \u00fcniversitenin senatolar\u0131nca se\u00e7ilen 5\u2019er ki\u015fiden olu\u015fan toplam 15 ki\u015filik Bilim Komisyonu kuruldu. Bu komisyon, 27.7.1951 tarihinde Ankara\u2019da Milli E\u011fitim Bakan\u0131 Tevfik \u0130leri ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda ilk toplant\u0131s\u0131n\u0131 yaparak, Do\u011fu illerinde bir inceleme gezisi yapmaya karar verdi. Ard\u0131ndan da Cumhurba\u015fkan\u0131 Celal Bayar ile birlikte bu geziye \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Heyet, Van, Elaz\u0131\u011f ve Diyarbak\u0131r\u2019da incelemelerde bulunurken, Erzurum halk\u0131 bu geli\u015fmeyi yak\u0131ndan takip ediyordu. Heyetin Erzurum\u2019a gelip gelmeyece\u011fi kesinlik kazanmam\u0131\u015ft\u0131. Bunun \u00fczerine Erzurum Valisi Cemal G\u00f6ktan heyetin Erzurum\u2019a u\u011framadan Ankara\u2019ya d\u00f6necekleri ihtimaline kar\u015f\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 Celal Bayar\u2019a bir telgraf \u00e7ekti ve heyetle birlikte kendilerini Erzurum\u2019a davet etti. Ertesi g\u00fcn Malatya\u2019dan gelen telefonun di\u011fer ucunda Ba\u015fyaver Nurettin Alpkartal vard\u0131. Alpkartal, Cumhurba\u015fkan\u0131 Bayar\u2019\u0131n telgraftan \u00e7ok memnun ve mutlu oldu\u011funu, kendisinin Ankara\u2019da \u00e7ok m\u00fchim bir toplant\u0131s\u0131 olmas\u0131 nedeniyle gelemeyece\u011fini, ancak heyeti u\u00e7akla Erzurum\u2019a yollayaca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcjdeliyor, heyetin kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 istiyordu. Bu, \u00e7ok \u00f6nemli bir geli\u015fmeydi. Ertesi g\u00fcn, Vali Cemal G\u00f6ktan, Ordu Kumandan\u0131 Nurettin Baransel, Kolordu Kumandan\u0131 Osman G\u00fcray, di\u011fer askeri erkan ile Vilayet Umumi Azalar\u0131, Belediye Reisi ve azalar\u0131, maarif\u00e7iler, \u015fube m\u00fcd\u00fcrleri ve Erzurum\u2019un ileri gelenleri, heyeti Erzurum Havaalan\u0131nda kar\u015f\u0131lad\u0131.<\/p>\n
\u015eehri gezen heyet, ard\u0131ndan Belediye salonunda topland\u0131. Toplant\u0131ya Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 M\u00fcste\u015far\u0131 Re\u015fat Tardu ba\u015fkanl\u0131k etti. Bir tarih \u00f6\u011fretmeni Erzurum\u2019un tarihini, bir g\u00f6revli 1950 n\u00fcfus say\u0131m\u0131na g\u00f6re \u015fehir, kasaba ve k\u00f6y n\u00fcfuslar\u0131n\u0131, bir kurmay binba\u015f\u0131 da Erzurum\u2019un milli savunma bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemini anlatt\u0131. Heyet, ertesi g\u00fcn Ordu Kumandan\u0131n\u0131 ziyaret i\u00e7in karargahtayd\u0131. Nurettin Pa\u015fa, heyeti harekat dairesine ald\u0131 ve ordu bak\u0131m\u0131ndan \u00fcniversitenin kurulmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck yararlar oldu\u011fu haritalar \u00fczerinde izahat vererek anlatt\u0131.<\/p>\n
Erzurum Valisi Cemal G\u00f6ktan anlat\u0131yor;<\/p>\n
\u201cNihayet yeme\u011fe gidildi. Sofrada ben bilhassa halen ayakta duran 3 k\u00fclliyeden bahsederek \u2013ki zamanlar\u0131n\u0131n birer \u00fcniversitesi imi\u015fler diye bahsettim. Ertesi g\u00fcn k\u00fclliyeleri, camileri, k\u00fcmbetleri, kalalar\u0131 onlara gezdirdik. Yine sofrada, kuzeyden g\u00fcneye, do\u011fudan bat\u0131ya giden yollardan bahsettik. Erzurum\u2019un ticaret, sanayi ve k\u00fclt\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan Do\u011fu\u2019nun tabii merkezi oldu\u011funu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Heyetten birka\u00e7 arkada\u015f, \u2018Cemal Bey yahu bizim \u015fimdiye kadar gezdi\u011fimiz yerler adeta k\u00f6yd\u00fc. Buras\u0131 baya\u011f\u0131 \u015fehir\u2019 diye konu\u015ftular ve olumlu intibalar\u0131n\u0131 ortaya koydular. \u0130\u015fte Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi\u2019nin Erzurum\u2019da kurulmas\u0131na do\u011fru at\u0131lan ilk ad\u0131m b\u00f6yle olmu\u015ftur\u201d.<\/p>\n
Sonunda heyet karar\u0131n\u0131 verdi ve heyetin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 rapor dikkate al\u0131narak Erzurum\u2019da \u00fcniversite kurulmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131. Milli E\u011fitim Bakan\u0131 Tevfik \u0130leri zaman\u0131nda haz\u0131rlanan Do\u011fu \u00dcniversitesinin Kurulmas\u0131na Dair Kanun Tasar\u0131s\u0131, 25.2.1953 tarihinde 6059 say\u0131yla kanunla\u015ft\u0131. Bir s\u00fcre sonra Prof.Dr. R\u0131fk\u0131 Salim Bur\u00e7ak\u2019\u0131n Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda 10.3.1954 tarih ve 6373 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la Do\u011fu\u2019da kurulmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lan \u00dcniversiteye \u201cAtat\u00fcrk \u00dcniversitesi\u201d ad\u0131 verildi. Bu kararla birlikte Amerikan \u0130ktisadi Kalk\u0131nma Te\u015fkilat\u0131\u2019ndan yard\u0131m sa\u011flamak \u00fczere, zaman\u0131n h\u00fck\u00fcmeti Amerika Birle\u015fik Devletleri ile temasa ge\u00e7ti.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda Washington\u2019daki ilgililerle bizzat g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek i\u015f birli\u011fi konusunda anla\u015fma sa\u011fland\u0131. Bu anla\u015fma gere\u011fince mali ihtiya\u00e7lar\u0131 Amerika taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanan Nebraska \u00dcniversitesi\u2019nden bir grup, ilk incelemeleri yapmak \u00fczere 1954 Temmuz ay\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye geldi. Albin T. Anderson, J.O Keller, M.L Baker ve S.A. Smith\u2019ten olu\u015fan grup, Amerika\u2019daki \u201cLand Grand\u201d tipi \u00fcniversiteleri \u00f6rnek alarak Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi\u2019nin kurulmas\u0131yla ilgili tavsiye ve tekliflerini 10 A\u011fustos 1955 tarihli bir raporla bildirdi.<\/p>\n
Nebraska Grubu\u2019nun teklifleri kabul edildi ve yeni kurulacak \u00fcniversiteye kaynak temin edilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. 1954 sonbahar\u0131na gelindi\u011finde Ankara\u2019da kurulacak bir \u00fcniversite ile Atat\u00fcrk \u00dcniversitesini kapsayan ilk proje anla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131.<\/p>\n
Bundan sonra Atat\u00fcrk \u00dcniversite\u2019nin kurulmas\u0131n\u0131 planlamak ve ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere bir T\u00fcrk-Amerikan Karma Komitesi kuruldu. T\u00fcm bu geli\u015fmelerden sonra da, nihayet12 Mart 1955\u2019te Erzurum\u2019un Kurtulu\u015funun 37.y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fc kutlan\u0131rken H\u00fck\u00fcmet, kurulaca\u011f\u0131n\u0131 ilan etti\u011fi \u00fcniversitenin \u201cAtat\u00fcrk \u00dcniversitesi\u201d ad\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 art\u0131k resmen t\u00fcm yurda ve Erzurumlulara m\u00fcjdeledi.<\/p>\n
Bu komite, 1955-1957 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcreyle \u00e7al\u0131\u015farak \u00fcniversite Kanun Tasar\u0131s\u0131\u2019n\u0131 haz\u0131rlad\u0131. Bu Tasar\u0131, 31.5.1957\u2019de 6990 say\u0131 ile B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nde kanunla\u015ft\u0131 ve Resmi Gazetede yay\u0131mlanarak 7.6.1957 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi.<\/p>\n
B\u00f6ylece Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi 7 Haziran 1957 tarihinde resmen kurulmu\u015f oldu.<\/p>\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tarih\u00e7e Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi\u2019nin tarih\u00e7esi, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin \u00f6nemli projelerinden birinin ger\u00e7ekle\u015fme \u00f6yk\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Cumhuriyetimizin kurucusu Mustafa Kemal Atat\u00fcrk, 1 Kas\u0131m 1937 tarihinde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclis\u2019inde yasama y\u0131l\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda Do\u011fu Anadolu\u2019da b\u00fcy\u00fck bir \u00fcniversite kurman\u0131n gere\u011fini ifade ederek, bu husustaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flatma talimat\u0131 vermi\u015fti. Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan bu \u00e7al\u0131\u015fmalara 12 y\u0131l ara verildikten sonra konu; 1 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-5638","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/yapi-isleri-ve-teknik-daire-baskanligi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/yapi-isleri-ve-teknik-daire-baskanligi\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/yapi-isleri-ve-teknik-daire-baskanligi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/yapi-isleri-ve-teknik-daire-baskanligi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/yapi-isleri-ve-teknik-daire-baskanligi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5638"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/yapi-isleri-ve-teknik-daire-baskanligi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6264,"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/yapi-isleri-ve-teknik-daire-baskanligi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5638\/revisions\/6264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atauni.edu.tr\/yapi-isleri-ve-teknik-daire-baskanligi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}