Hastane English Ana Sayfa İletişim ÜBYS ÖBS ePosta Portal Personel Öğrenci Görevli X
Fakülteler Enstitüler Meslek Yüksekokulları Yüksekokul / Konservatuvar Araştırma Merkezleri Kütüphane
Üniversitemiz Yönetim Birimler Öğrenciler Bağlantılar Açıköğretim Kütüphane

Türk - Ermeni İlişkileri Araştırma Merkezi

Alakilise Köyü İhtiyar Heyetinin İfadeleri

ERMENİLERİN İSLÂMLARA YAPTIKLARI HAREKET VE MEZALİME DAİR ALAKİLİSE KÖYÜ İHTİYAR HEYETİNİN MAZBUT İFADELERİDİR

Soru –1- Seferberlik başlangıcından ordunun ileri harekâtına kadar Ermeniler tarafından köyünüzde İslâm katl olunmuşmudur?

Cevap –1- Sarıkamış ric’atinde karyemiz ahalisinden yirmi erkek öldürülmüştür.

Soru –2- Ne zaman öldürdüler ve nerede öldürdüler ve maznun olan Ermeniler kimlerdir?

Cevap –2- Pasinler Zanzak karyesinden Sahak oğlu Arot, Mıgırdaç oğlu Minas ve diğer refiklerinin isimlerini bilmediğimiz için elli Ermeni çetesi tarafından karyemiz ahâlisini toplayıp esir ederek Sarıkamış civarında öldürdüler.

Soru –3- Ermeniler tarafından öldürülmüş olan İslâmların isimleri nedir ve nu suretle öldürülmüşdür?

Cevap –3- Karyemiz ahalisinden Hüseyin oğlu Hasan, Mustafa oğlu Mehmed, Mustafa oğlu İbrahim, Kurban oğlu Mevlüd, Zabit oğlu Halil ve Halil oğlu Derviş, Mecdüddin oğlu Taşdan, Arif oğlu Rasim, biraderi Tufan, Hasan oğlu Ahmad, Ahmed oğlu Mehmed, diğer oğlu Mikdad, birraderi Ali, Hasan oğlu Çerkes, Melik oğlu Hüseyin, Yusuf oğlu Ahmed, karyemiz ahalisini, yukarıda zikrolunan Sarıkamış civarında balta ve süngü ile öldürmüşdür.

Soru –4- Ermenihler İslâmların mal ve eşyasının garat ve yağma etmiler midir ve ne zaman ve kimin malının almışlardır? Alan Ermeniler kimlerdir ve hangi çeteye mensuptur?

Cevap –4- Yukarıda isimleri yazılmış olan Ermeni çeteleri tarafından köyümüz ahalisinden sekiz hanemizin ahalisini öldürdükten sonra geride sağ kalan elli yedi hanemizin sekiz yüz öküz, bin inek, üç yüz camus, bin iki yüz koyun, üç yüz keçi, iki yüz at, dükkan eşyası on bin liralık, sekiz yüz somar (?) buğday, beş yüz somar (?) arpa, üç yüz ma’deni altun ve adadi meçhul bir çok hane eşyası Ermeniler tarafından yağma edilip yalnız can ve namusumuzu kurtardık.

Soru –5- İfadeniz doğru mudur? Doğru ise dinle, tasdik ediniz.

Cevap –5- Evet, ifademiz doğrudur ve ziya’atımız bundan ibarettir. Kat’iyyen hilaf olmadığını tasdik ederiz.

Fi 27/7/1335(1919)

Aza ( Mustafa oğlu Mehmed)       Muhtar ( Ali oğlu Sedad)     Alakilise köyünden (Mustafa oğlu Osman)
Ermenilerin yaptıkları zulümler civar köy ihtiyar heyetleri tarafından verilen ifadelerle o tarihlerde belgelenmiştir. Bu köylerimizden biri olan ZİVİN Köyü İhtiyar Heyetinin Kur’an üzerine yemin ederek verdikleri 21.7.1919 tarihli Ermenilerin İslamlara karşı yaptıkları mezalimle ilgili ifadesinde soru ve cevaplar şöyledir.

Soru –1- Seferberlik başlangıcından ordunun ileri harekâtına kadar Ermeniler tarafından köyünüzde İslâm katlolunmuşmudur?

Cevap 1-: “Sarıkamış ricatinde köyümüz ahalisinden yüz kadın, yüz erkek öldürülmüşlerdir.

Soru –2- Ne zaman öldürdüler ve nerede öldürdüler ve maznun olan Ermeniler kimlerdir?

Cevap –2-Rusya, Pasinlerden geri çekildiği zaman Sarıkamış ricatinde  Antranik Paşa çetesi tarafından ve diğer isimlerini bilmediğimiz  yedi yüz atlı  çeteler, köyümüz ahâlisini toplayıp  bir merek içerisinde balta, süngü, kurşun ile telef ettiler.

Soru –3- Ermeniler tarafından öldürülmüş olan İslâmların isimleri nedir ve nu suretle öldürülmüşdür?

Cevap–3-Avcı oğullarından Ahmet oğlu Şâmil, biraderi Ganî, diğeri Hasan, Avcı oğullarından Ömer Çavuş, oğulları Mevlûd, oğlu Halil, Avcı oğullarından Hasan, oğlu Kahraman, diğeri Murat, Nezo  oğullarından Süleyman, oğlu Halil, kardeşi Şerif, kardeşi Rıfat, Avcı oğullarından Osman oğlu Hurşit, oğlu Huşem, diğeri Mehmet, Avcı oğullarından Osman oğlu Tufan, oğlu Samet, Avcı oğullarından Mehmet oğlu Paşa, kardeşi Abo, Avcı oğullarından Ali oğlu Abdürrezâk,oğlu Emir Şâdi, Avcı oğullarından Mahmut,oğlu Hâfız,oğlu Ahmet, Nezo oğullarından Mehmet,Kaya oğullarından Ahmet,oğlu Ethem, kardeşi Ali, Ziya oğullarından Halil, oğlu Hürrem, diğeri Tufan,Ethem oğulu Feyyaz,diğeri Hüseyin, Kul oğlu Ömer,oğlu Tufan,kardeşi Emrullah, Kul oğlu Abdullah,oğlu Tayfur,Hüseyin oğullarından Hasan, oğlu Abdulkadir, oğlu Mehmet, diğeri Hüseyin oğullarından Halil,oğlu Recep, kardeşi Bedir, kardeşi İsmail,Hacı Hasan oğullarından Hasan oğlu İbrahim,Ömer oğlu Mevlût,Ömer oğlu Mehmet,Rıdvan oğlu Tevfik, Mehmet oğlu Sadrullah,Avcı oğullarından İsmail, Molla Halil oğullarından Mehmet,oğlu Hasan,Molla Halil oğullarından Şaban oğlu Mevlût,kardeşi Fâzıl,Molla Halil oğullarından Mehmet,oğlu Hasan, Bayraktar oğlu  Osman, oğlu Selayman, Aziz oğlu Mehmet,  kardeşi Muhyiddin, amcası  Salih,Molla oğlu Paşa, biraderi Hamdi, biraderi Şükrü, oğlu Hacı, Deli Hüseyin oğullarından Osman, kardeşi Nazım amcası İrfanî, Mehmet oğlu Muhiddin, kardeşi Fazıl,kardeşi Nazım, Kahraman oğlu Yaşar, Abo oğlu Said,kardeşi Mehmet, Hüseyin oğlu Hasan, Molla Ahmet oğlu Şamil, Mahmut oğlu Mehmet, kardeşi Alâeddin, Ahmet oğlu İsmail,oğlu Miktâd, Mustafa oğlu Ağa, Çukadar oğullarından Yemen, Mustafa oğlu Mehmet, kardeşi Mevlût, Eşref oğlu Mâil, Çukadar oğlu Arif, oğlu Şerif,kardeşi Zarif,Çukadar oğlu Mehmet, Aşır oğlu Mustafa, oğlu Fazıl,İdris oğlu Mâil, kardeşi Ağa, kardeşi Mehmet, kadınlarımızın cümlesinin isimlerini bilemiyoruz.

Soru –4- Ermeniler İslâmların mal ve eşyasının garat ve yağma etmişler midir ve ne zaman ve kimin malını almışlardır? Alan Ermeniler kimlerdir ve hangi çeteye mensuptur?
Cevap –4-Yukarıda söylenen Sarıkamış ricatinde sayısı belli olmayan birçok ev eşyası, üç yüz gümüş kemer, iki yüz bilezik yağma etmişlerdir. İki bin yedi yüz yetmiş yedi tane koyun ve keçi ve bin altı yüz elli dana ve bin tane öküz ve camuş, elli tane at, beş yüz kat yatak, beş bin parça bakır, altı dükkân, on bin lira kıymetinde bin iki yüz bal peteği, on bin kile buğday, beş bin kile arpa yağma, bin yüz hane tahrip etmişlerdir. Üç bin yedi yüz lira nakit para, beş kat sırmalı kadın elbisesi, yüz tane ipek çarşaf yağma etmişlerdir. Otuz üç hane ancak ırz ve namusumuzu kurtarabildik. Bütün bunları yukarıda adı geçen Ermeni çetesi yapmıştır.

Soru –5- İfadeniz doğru mudur? Doğru ise dinle, tasdik ediniz.

Cevap –5-İfademiz bundan ibarettir ve doğrudur. Kaybımız yukarıda söylenmiştir. Asla yalan olmadığını tasdik ederiz. 27/7/1335 (1919)

Azâ: ( Ali oğlu Derviş); Azâ: (Halil oğlu Şakir), Azâ: (Ahmet oğlu İbrahim); Azâ: (Paşabey oğlu Rıza); Muhtar(Osman oğlu Ömer); İmam ( Mehmet oğlu Abdurrahman)

Yine bu köylerimizden Altınoluk, Maslahat, Elimi, , Hadik, Sanamer, Ardos, Kızlarkale ve Horasan köylerinin ihtiyar heyetlerinin Ermeniler tarafından soykırıma uğradıklarına dair alınmış ifadeleri o zamanda belgelenmiştir.

Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Arşiv Belgelerini Göre Kafkaslar’da Ve Anadolu’da Ermeni Mezâlimi, c.II, s.113-114

Gürsoy Solmaz, Yaşayanların Dilinden Erzurum-Sarıkamış-Kars`ta Ermeni Zulmü  (1918 - 1920), Erzurum 2001.