Eğitim İçeriği

Bu eğitim, öğretim elemanlarının sınavlarda kullanacakları soruları bilimsel ölçütlere uygun biçimde
hazırlamalarını desteklemek amacıyla yapılandırılmıştır. Eğitim sürecinde etkili soru yazımının temel
ilkeleri, soru kökü ve seçenek düzenleme stratejileri, çeldirici oluşturma, kapsam geçerliliği ve
ölçme gücünü artıran uygulamalar üzerinde durulmaktadır.

Eğitimde ayrıca soruların bilişsel düzeylere göre hazırlanması, özellikle hatırlama basamağının ötesine
geçen anlama, uygulama, analiz, değerlendirme ve üretme düzeylerinde soru geliştirme yaklaşımları ele
alınmaktadır. Bunun yanında sınav sonrasında yapılan madde analizi ile soru kalitesinin nasıl
değerlendirileceği de uygulamalı olarak açıklanmaktadır.

Ölçme ve Değerlendirme Sürecinde Soru Hazırlama

Yükseköğretimde etkili ölçme ve değerlendirme, öğrenme çıktıları ile uyumlu, açık, anlaşılır ve ayırt
edici sorular hazırlanmasını gerektirir. Bu eğitimde öğretim elemanlarına, sınavlarda kullanılacak
soruların hem içerik hem de teknik açıdan nasıl geliştirileceği konusunda rehberlik edilmektedir.

İçerik ve Soru Matrisi Oluşturma

Eğitimde öncelikle içerik ya da soru matrisi hazırlama süreci ele alınmaktadır. Bu aşamada dersin konu
alanları ile soru sayıları arasında denge kurulması, kapsam geçerliliğinin sağlanması ve sınavın ders
içeriğini temsil edecek biçimde planlanması üzerinde durulmaktadır.

Çoktan Seçmeli Soru Hazırlama İlkeleri

Eğitim kapsamında çoktan seçmeli sorular hazırlanırken dikkat edilmesi gereken temel ilkeler ayrıntılı
biçimde açıklanmaktadır. Soruların açık ve net olması, yalnızca bir doğru cevaba sahip olması, gereksiz
bilgi içermemesi ve ölçülmek istenen davranışa uygun biçimde yapılandırılması temel yaklaşım olarak ele
alınmaktadır.

Soru Yazımında Dikkat Edilen Temel İlkeler

• Sorular açık, anlaşılır ve tek anlamlı olmalıdır.
• Her sorunun yalnızca bir doğru cevabı bulunmalıdır.
• Soru kökü gereksiz ayrıntılardan arındırılmış olmalıdır.
• Sorunun büyük bölümü kökte verilmeli, seçenekler kısa tutulmalıdır.
• Seçeneklerin ifade biçimi ve uzunluğu birbirine yakın olmalıdır.
• Soru kökü ile seçenekler dil ve yapı bakımından uyumlu olmalıdır.
• Seçenekler birbirinden bağımsız olmalı, biri diğerini kapsamamalıdır.
• Birbirinin karşıtı seçenekler kullanılmamalıdır.
• Tarih, sayı ve sıralama içeren seçenekler mantıksal düzende verilmelidir.
• Sorular mümkün olduğunca olumlu biçimde yazılmalıdır.
• İpucu oluşturabilecek ifadelere dikkat edilmelidir.
• Vurgu gerektiren ifadeler belirgin hâle getirilmelidir.
• Soru kökü belirli bir konu ya da durumla sınırlandırılmalıdır.
• Bir soru başka bir soruya ipucu vermemelidir.
• Çeldiriciler işlevsel ve mantıklı olmalıdır.

Bloom Taksonomisine Göre Soru Geliştirme

Eğitimde soruların yalnızca bilgi hatırlamaya değil, daha üst düzey bilişsel becerilere de hitap etmesi
gerektiği vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda Revize Edilmiş Bloom Taksonomisi temel alınarak farklı bilişsel
düzeylerde soru yazımı ele alınmaktadır.

Bilişsel Düzeyler

• Hatırlama
• Anlama
• Uygulama
• Analiz
• Değerlendirme
• Üretme / Yaratma

Eğitim sürecinde her bilişsel düzey için uygun soru örnekleri değerlendirilmekte ve öğretim
elemanlarının kendi derslerine uygun ölçme araçları geliştirmeleri desteklenmektedir. Böylece sınav
sorularının yalnızca yüzeysel bilgi düzeyini değil, öğrencilerin yorumlama, problem çözme, analiz etme
ve değerlendirme becerilerini de ölçmesi amaçlanmaktadır.

Madde Analizi

Eğitim kapsamında sınav sonrasında uygulanabilecek madde analizi süreçleri de ele alınmaktadır. Madde
analizi, hazırlanan soruların işlevselliğini değerlendirmek ve ölçme aracının niteliğini artırmak
açısından önemli bir aşamadır.

Madde Analizinde Ele Alınan Temel Göstergeler

• Madde güçlük katsayısı
• Madde ayırt edicilik katsayısı

Bu göstergeler aracılığıyla bir sorunun kolaylık-zorluk düzeyi, öğrencileri ayırt etme gücü ve genel test
kalitesine katkısı değerlendirilmektedir. Eğitimde bu kavramların nasıl yorumlanacağı ve sınav geliştirme
sürecinde nasıl kullanılacağı açıklanmaktadır.

Eğitimde Kullanılan Materyaller

• Soru hazırlama sunumları
• Örnek soru matrisi çalışmaları
• Bloom taksonomisi örnekleri
• Madde analizi uygulama içerikleri

Eğitim Kazanımları

• Öğrenme çıktıları ile uyumlu soru hazırlayabilme
• Çoktan seçmeli sorularda teknik hata ve ipuçlarını azaltabilme
• Farklı bilişsel düzeylerde soru geliştirebilme
• Sınav sorularının kapsam geçerliliğini güçlendirebilme
• Madde güçlük ve ayırt edicilik analizlerini yorumlayabilme
• Ölçme ve değerlendirme süreçlerini daha nitelikli hâle getirebilme